“Öğretmeninden her gün şikayet geliyor. Sınıfta bir dakika yerinde oturmuyormuş. Arkadaşlarıyla sürekli kavga-sürekli kavga. Evde de zaptedemiyoruz. Ne yapacağım bilmiyorum. Etrafa, insanlara hep mahcup düşürüyor bu çocuk beni...”

 

Kolay değildir hiperaktif bir çocuğun ana-babası olmak. Çocuktan çok aile zan altında kalır. Suçlamalar aileye yöneliktir ve eş dost çocuğun ailesinde arar sorunun kaynağını.  Çocuk yerinde duramaz, göz açıp kapayıncaya kadar her yerin altını üstüne getirir, tabiri caizse düz duvara tırmanır. Hiperaktif çocuk dürtülerini kontrol edemez. Her istediği anında yapılacaktır yoksa dünyanızı dar eder. Aşırı hareketliliğinin yanı sıra dikkatsizdir.Aceleci ve sabırsızdır. Çok konuşur, söz keser, ani tepki gösterir. Motor takılmış gibi hareketlidir. Az uyur, unutkandır. Arkadaşlarınca dışlanır.

 

Hiperaktif çocuklarda beynin ön bölgesi iyi çalışmaz. Dopamin salgısı eksiktir. Aynı zamanda kalıtımsaldır da. Hiperaktif çocukların %25’inin özellikle babaları hiperaktiftir. Bu rahatsızlık çocukların %5-10’unda görülür. Yaramaz çocukla hiperaktif çocuğu birbirinden ayırmak  gerekir. Bazı çocuklar disiplinsizlik ve şımartılmaktan yaramaz olurlar ancak hiperaktif değillerdir.

 

Hiperaktif çocuklarda zeka normal ve normalin üstünde olmasına karşın başarıları, sosyal ilişkileri zayıftır. Çocuk dikkatini toplayamadığı için zekasını kullanamaz. Sınıfta birinci olabilecekken 5., 10. olur. dersten sıkılır, çıkar. Uzun süre kitap okuyamaz. Sürekli eleştirildiklerinden dolayı depresyon bu çocuklarda sık karşılaşılan bir durumdur. Görsel-işitsel hafızaları iyidir.  Televizyonda gördüğü, duyduğu şeyleri daha kolay aklında tutar. Bütün bunlar çocukların her alanda başarısız olacakları anlamına da gelmez.  Einstein, Benjamin Franklin ve okuyamaz diye okuldan atılan Edison da hipeaktifti.

 

Hiperaktivite Tanısı ve Tedavisi

 

Aile ve öğretmenden alınan bilgilerin yanı sıra uygulanan testler, hekimin gözlemleri ve beyin dalgalarının ölçülmesi sonucu elde edilen veriler birleştirilerek tanılama yapılır. İlaçla tedavi ile dopamin eksikliği giderilebilir. İlaçla tedavide iyileşme oranı %90’dır. Çocuk tedavinin 6. ayında dikkati toplamada başarı sağlar. Daha uzun süre bir konuda yoğunlaşabilir ve okuduklarını daha kolay anlar. Ancak ilaç bazı çocuklarda büyümeyi yavaşlatıp iştahı azaltacağından dikkatli ve sürekli doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

 

Eğitimde anne-baba ve öğretmenin çocuğa ortak mesajlar vermesi çok önemlidir. Yanlış yaptığında ceza olarak oyundan mahrum etme, güzel şeyler yaptığında ödüllendirme kullanılmalıdır.

 

Hiperaktivite tedavisinde “nörobiyofeedback” denilen bir yöntem de uygulanmaktadır. Ani ve düşüncesiz hareketleri ortadan kaldıran bu yöntemde önce “beyin haritalama” sistemiyle beynin neresinde yavaşlama olduğu, neresinin gereğinden hızlı çalıştığı ve normal düzeni bozduğu tespit ediliyor. Tespit edilen bölge elektrotlarla eğitiliyor.

 

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

 

Hiperaktif çocuk büyüdüğünde hiperaktivitesi geçer ancak dikkat eksikliği devam eder. Başarıları düşük olur. Okumaktan hoşlanmayan, kafa yoran işlerden kaçan, maymun iştahlı, strese karşı dayanıklılığı az, kaygılı bir yetişkin haline gelir.

 

 

TEST

 

Çocuğunuz Hiperaktif mi?

 

Aşağıdaki sorulara sırasıyla ve çocuğunuzun durumuna en uygun olacak şekilde “yok”, “biraz” ve “çok” cevaplarını verin. Alttaki puanlama listesine göre daha sonra her cevabın puanını  yanına yazıp sonunda toplayın. Topladığınız puan 19’un altındaysa sorun yok demektir. 19’un üstünde çıkarsa mutlaka bir uzmana başvurun.

 

1)     Nedensiz davranışları (nedensiz vurma, itme, çekme) var.

2)     Yerinde duramaz, kıpır kıpır.

3)     Huzursuz, sürekli ayakta.

4)     Çok hareketli, tehlikeli davranışları var.

5)     Başladığı işi bitiremez.

6)     Ev ödevini yapmaz.

7)     Tırnak yeme, parmak emme, vb... davranışları var.

8)     Karşılık verir.

9)     İnatçı, hep benim dediğim olsun ister.

10)   Arkadaşlık kurma ve sürdürmede sorunları var.

11)   Diğer çocuklara kabadayılık taslar.

12)   Arkadaşlarına karşı acımasız.

13)   Yalan söyler, gerçek olmayan öyküler anlatır.

14)   Başka çocukların yap dediği olumsuz davranışları yapar.

15)   Kurallara, kısıtlamalara uymaz.

16)   Kavgacıdır.

17)   Somurtkan, uyumsuzdur.

18)   Çabuk öfkelenir.

19)   Çabuk ağlar.

20)   Huy değişiklikleri çabuk ve şiddetlidir.

21)   Düş kurar, dalar, hayalcidir.

22)   Duyguları kolayca zedelenir.

23)   Okulda mutsuz bir çocuktur.

24)   Diğer çocuklardan daha fazla rahatsız edicidir.

25)   Çalma huyu var

26)   Bedensel yakınmaları var

27)   Başka çocuklar tarafından itilip kakılır, alay konusu olur.

28)   Dikkati çok çabuk dağılır.

29)   Düşünmeden konuşur.

 

Puanlama:

Yok: 0            Biraz: 1          Çok: 2

Belma Yılın'ın diğer yazıları: Düşünce Gücü

belmayilin@hotmail.com

http://freud.hypermart.net