Aslında bunun herkes tarafından önemsenmesi gerektiği bilimsel olarak da kanıtlanmış durumda; cildin güzelliğinden iş yaşamındaki verime, cinsel mutluluktan gün içindeki sinirli ruh durumumuza dek bir sürü konu, düzenli uykuyla daha iyi konuma geliyor. Bunu çoğumuz biliyoruz artık ve ona göre hareket ediyoruz.

“Uykusuzluğun nedenleri neler?” dense hepimiz kimi başlıklar sıralayabiliriz; stres, fazla alkol ya da nikotin kullanılması, gece yaşamı, depresyon... Bunlar ve şu an olasılıkla aklınızdan geçirdiğiniz öteki nedenler, her zaman bildiğimiz, duyduğumuz, okuduğumuz nedenler.

Peki ya “uyku apnesi” desek? Hatta, halk arasında çoğu zaman bu adın pek birşey ifade etmediğini ancak uyku düzenimizi bozabileceği kadar yaşamsal tehlike de taşıyabileceğini ve birçok kişide rastlandığı halde genelde fark edilmediğini de söylesek?

Birkaç yıl önce yakın bir arkadaşım, yeni evlenen bir tanıdığının, geceleri soluk alabilmek için, makineye bağlanan bir maske takarak uyumak zorunda kaldığını anlatmıştı "Yoksa ölecek" demişti. Gözlerimi açıp, arkadaşımın yüzüne şaşkın şaşkın baktığımı anımsıyorum. Sonra da devam etmişti "Geceleri sık sık neredeyse 1 dakikaya yakın soluk alamadığı için o maskeyi takmak zorunda, makine oksijen pompalıyormuş. Maskesizken, uykusunda soluk alamadığının farkına varamıyor ve sıçrayarak uyanıyormuş!"  

 

Uyku apnesi bu denli tehlikeli işte! Tıbbi olarak ele alınırsa, ilk olarak 1965'te teşhis edilmiş ve özetlemek gerekirse, uyurken soluk yolunun dille ya da küçük dille tıkanması, bunun sonucunda da soluk alamama anlamına geliyor. Durumu çoğu zaman kişinin kendisi değil, uyurken yanında olan kişiler fark ediyorlar. Genelde de, uyku apnesi olan kişi gerçeği kabullenmiyor.

 

Olay gerçekten rahatsız edici.  Yaşamsal tehlike boyutuna varmasa bile, bu neredeyse 1 dakika soluksuz kalma durumu tüm bir gece boyunca, saatte 20-30 kez olabiliyor!  Her seferinde de, kişi ister istemez, farkında olsa da olmasa da uyanıyor çünkü beyin, vücudun oksijen almadığını fark edince hemen 'Soluk al' komutu gönderiyor. Horlamak ve hırıltılar çıkarmak, sıçramak, kişilerde genellikle bu komut sonrası gerçekleşiyor.

 

Tüm bir gece boyunca saatte 20-30 kez bunların yaşandığını düşünün...  Ve her gece üst üste bunun tekrarlandığını...  Sürekli uyanınca, doğal olarak derin uyuyamamış oluyoruz ve böylece hiç doğru düzgün dinlenemiyoruz. Ertesi gün sinirli, gergin, katlanılmaz bir baş ağrısı çeken, olur olmaz zamanlarda uyuyakalan, dalgın ve daha kimbilir ne durumlara giriyoruz. Bir de yaşamın kendi koşturması, gerginliği girince işin içine...

 

Uyku apnesi yaşa ya da cinsiyete bakmıyor ama kilolu olan kişilerde biraz daha fazla rastlanıyor. Ani bebek ölüm nedenlerinden olduğu ve yüksek tansiyon, felç ve kalp krizi ile bir biçimde bağlantılı olduğu biliniyor. Kimi kişilerin, uyudukları zaman boğaz kasları ve dilleri gevşeyip, soluk borusunu tıkıyor. Buna, kimi zaman alkol ve uyku hapı kullanımı da neden olabiliyor. Sırt üstü yatmaktan vazgeçmek, bu durumda çare olabilir. İşe yaramazsa teşhis ve tedavi için ilgili doktorlara başvurmalı; hormon hastalıkları uzmanları, sinir hastalıkları uzmanları ya da uyku bozuklukları üzerinde uzmanlaşmış doktorlar yardımcı olabilirler. Teşhis, birtakım testlerle yapılıyor, tedavi ise daha önce de söz edildiği gibi uyurken maske takmak ya da çok çaresiz kalınırsa ameliyat olmak.

Sürekli yorgunsanız, durup dururken uykunuz geliyorsa, başınız ağrıyorsa, solgun gorünüyorsanız, hafızanız sizi zorluyorsa, yaptığınız işe kendinizi veremiyorsanız, horluyorsanız, cinsel sorunlar yaşıyorsanız ya da tüm bunları ve benzeri durumları yaşayan kişiler tanıyorsanız dikkat etmekte yarar var. Uyku apnesi söz konusuysa, tedavisiyle birlikte bambaşka bir insan olup çıkabilirsiniz belki de...