|

Yahya Kemal Beyatlı 2
Aralık 1884 tarihinde doğdu.
Selanik ve İstanbul Vefa İdadilerini bitirdikten sonra Paris'e giderek
Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne girdi. Gençlik yıllarını (1903-1912) bu
kentte geçiren şair, yurda dönünce Darulfunun öğretim kadrosuna atandı.
Çeşitli illerden milletvekili seçildi. Ortaelçilik ve büyükelçilik gibi
görevler üstlenerek, Turkiye'yi yurt dışında temsil etti.
İlkögretimini Üsküp'te yaptı, Selanik'te
başladığı ortaögretimini 1902'de geldiği İstanbul'da Vefa Lisesinde
tamamladı. Paris'e giderek (1903) bir yıl bir kolejde fransızcasını
ilerlettikten sonra Siyasal Bilgiler Fakültesine girdi.
Dokuz yıl kaldığı Paris'ten döndükten
(1912) sonra İstanbul'da üniversite'de çeşitli dersler okuttu
(1915-1923), Urfa milletvekili oldu; (1923); Varsova(1926), Madrid(1929)
Ortaelçiliklerine atandı, Tekirdağ(1935-1942) ve İstanbul (1943-1946)
milletvekilliklerinde bulundu. Büyükelçi olarak Pakistan'a gitti (1948),
bir yıl sonra emekliye ayrılarak yurda döndü(1949).
Birinci
Dünya Savaşı yıllarından başlayarak 40 yılı aşan bir süre boyunca
eserleri ve düşünceleriyle Türk sanatını kuvvetle etkiledi. Yahya Kemal,
Tanzimat ve Serveti Fünun şairlerinin Batı'yı geniş ölçüde taklit
edişini, yüzeydeki örneklere bağlı kalışını eleştiriyor, divan şiiri ile
halk şiirinin ise bütünlükten yoksun olduğunu, çağdaş zevke
seslenemediğini ileri sürüyordu.
Fransız sembolistlerinin "öz şiir" anlayışı onda şiirini bütün
fazlalıklarından arıtma, düzyazıdan uzaklaştırma eğilimi yarattı.
Böylece, belli manzumlara bağlanan ve bütünlükten uzak kalan divan
şiirinin bu eksiklerini tamamlamaya çalışan ürünler verdi. Paris'teki
öğrenimi sırasında aldığı derslerin etkisinde kalarak Türk tarihini yeni
bir açıdan değerlendirdi. Anadolu Türklüğünü, Anadolu toprağının
1071'den başlayan bir tarih süreci içinde yarattığını ileri sürerken bu
tarihin parlak dönemlerini divan edebiyatına ait şiir biçimleri içinde
dile getirdi. Bir yandan Lale Devri'nin eğlence ve neşe havasını, bir
yandan din ve tasavvuf şiirinin izlerini şiirlerine aktardı. Divan
şiirinden gelen etkilerle yazdığı şiirleri, ölümünden sonra eski şiirin
Rüzgarıyla (1962) adlı kitapta derlendi. Yine ölümünden sonra şiirleri
Kendi Gök Kubbemiz adlı kitapta toplanmıştır.
Başarılı bir nesir yazarı da olan Yahya Kemal'in kendi edebiyat
anlayışını, Türk sanatı, Türk tarihi, vatan ve milliyetçilik
konularındaki görüşlerini dile getiren yazıları yayımlanmıştır. Yahya
Kemal işgal altındaki İstanbul'da Kurtuluş Savaşı'nı destekleyen
etkileyici yazılar kaleme almıştı. Bunları toplayan eseri (Eğil Dağlar,
1966) ve kendi çağının Ziya Gökalp, Yakup Kadri, Ali Kemal v.b. gibi
sanat ve politika adamlarına ait portreleri (Siyasi ve Edebi Portreler,
1968) dikkati çeken nesir kitaplarındandır. Yahya Kemal'in şiiri İkinci
Dünya Savaşı yıllarında günlük yaşayışa ve gerçekçi temele dayanan yeni
şiir anlayışı karşısında eleştirilere uğramış; toplum sorunlarından uzak
kalması en önemli eksiklerinden biri sayılmıştır. Yahya Kemal Beyatlı 1
Kasım 1958’de İstanbul’da vefat etti.
| Şiirleri ve
Kitapları: Klasik divan şiirimizi Batı şiirindeki
bütünlük anlayışıyla ele aldı. Avrupa dönüşü Yeni Mecmua'da
baslığıyla yayımladığı gazel ve sarkılarla tanındı (1918). Bu
neoklasik şiirler, onun çıkış noktasının Osmanlı tarih ve şiiri
olduğunu gösterdiği gibi, sonradan yeni şekiller ve sade dille
yazdıklarında da şairin genel olarak Osmanlı medeniyet ve
kültürüne bağlı kaldığı görülür. Onda tarih, vatan, millet ve
İstanbul sevgisi, hep bu açıdan işlenir. Duygu, düşünce ve
hayali ustalıkla kaynaştıran şair pek çoğuna hikaye karakteri
verdiği lirik-epik şairlerinin konularını aşk, tabiat, deniz,
ölüm ve sonsuzluktan da alır. İç ahengi her şeyden üstün tutuşu
şiiri kabul edişi; şiiri bir yana bütün şiirlerini, bu ahengin
sağlanmasına daha elverişli gördüğü, aruzla yazmasına sebep
oldu. Şiirlerini, makale ve hikayelerini saglığında kitaplarda
toplamamış, eserleri dergilerde, dağınık kalmıştı. Ölümünden
sonra dostları ve hayranları tarafından bir Yahya Kemal'i
Sevenler Cemiyeti kurulduğu gibi, İstanbul Fetih Cemiyeti'ne
baglı bir de Yahya Kemal Enstitüsü ve Müzesi açıldı(1961). Bu
Enstitüsü'nün yayımlamaya başladığı Yahya Kemal Külliyatı'nda
şairin ilk üçü şiirlerini; diğerleri makale, deneme ve anılarını
derleyen, şu eserleri çıktı:
1. Kendi Gök
Kubbemiz (1961)
2. Eski Siirin Rüzgarlyla (1962)
3. Rübailer ve Hayyam Rübailerini Türkçe Söyleyis (1963)
4. Aziz istanbul (1964)
5. Eğil Daglar (1966)
6. Siyasi Hikayeler (1968)
7. Siyasi ve Edebi Portreler (1968)
8. Edebiyata Dair (1971)
9. Çocukluğum, Gençliğim, Siyasi ve Edebi Hatıralarım (1973)
10. Tarih Müsahabeleri (1975)
11. Bitmemis Siirler (1976)
12. Mektuplar - Makaleler (1977 |
Şiirlerinden Seçmeler |