Sevgili kızım, bu hafta da mektup alamadım. Fakat ehemmiyeti yok. Mektup alamasam da almış gibiyim. Kalplerinizi bir kitaptan daha iyi okuyabilirim. Mektubunuz gecikmiş olsa ne çıkar? Sıkıntıda olup olmadığınızı anlamak isterim. İnsaniyet (insanlık) artık daimî ıstıraplardan kurtulacaktır. Böyle buhranlı zamanlar büyük mefkûrelerin (ülkülerin) büyüyüp, yayılacağı bir zamandır. İnsanları kurtaracak mefkûrelerdir. Mefkûre her memleketi bir cennet yapacak, her millet kendi cennetinde hür ve mesut yaşayacaktır. İstikbalde (gelecekte) artık haksızlık, adaletsizlik, hürriyetsizlik yoktur. Kin, husumet (düşmanlık), tamah, haset yoktur. Fertler (bireyler) birbirini sevecek, milletler birbirini sevecek, dinler birbirini sevecek, medeniyetler birbirini sevecek. Bugün insaniyet köprü üzerinde bulunuyor. Cehennemle Cennet üzerinde bir köprü. Eski hayatta her fert, her millet insanların sırtından geçiniyordu. Yeni hayatta her fert, her millet insanların sırtından geçiniyordu. Yeni hayatta her fert, her millet insanların sırtından geçiniyordu. Yeni hayatta her fert, her millet tabiatın gizli hazinelerini sây (çalışma) anahtarıyla açarak oradan geçinecek. Ovalarımız, derelerimiz, tepelerimiz şimdiki gibi boş kalmayacak; tepeler ormanlara, dereler yemiş ağaçlarına, ovalar yeşil ekinlere bürünecek; her tarafta fabrikaların, maden ocaklarının bacaları semaya siyah duman sütunları savuracak; çocuklar oynarken derslerini öğrenmiş olacak, büyükler eğlenirken işlerini yapmış bulunacak; kimse kanaatinden (kanısından) dolayı mücrim (suçlu) tanılmayacak; kimse milletini sevdiği için câni addolunmayacak (sayılmayacak); en iyi adamlar değil, hatta iyi olmayanlar bile hapishanelerde, menfalarda (sürgünlerde) çürütülmeyecek; o zamanın kanunları yalan, ahlâkları sahte, ilimleri, felsefeleri hileli olmayacak. İşte o zaman gelince bizim milletimiz de mesut olacak; şimdi haksızlığa, sefalete, esarete, sıkıntıya tahammül lazım geliyor. İnsanlar irade, mefkûre varken zilleti (alçalmayı) kabul edemez, kızım.

Ziya Gökalp