7 Ocak 1912

Aziz Dostum,

Son mektubunuzu bu kadar uzun zaman nasıl cevapsız bırakabildim? Böylesi içten bir biçimde size yazmaktan mı çekiniyordum yoksa? Hayır; ancak binlerce dert beni sizden ve kendimden uzaklaştırdı. Dergi ve yayın işlerinden fırsat bulduğum her anda size yazmak için rahat bir ortam beklerim... Yine de, Riviere'le birlikte  Annonce faite a Marie(1)'nin birinci perdesini yayınlamak üzere gözden geçirdikten sonra, bir kelimeyle bile olsa, size olan hayranlığımı bir kez daha dile getirmek amacıyla tekrar yazmamak için kendimi zor tuttum: Anne Vercors'un bu ayrılış sahnesi karşılaştığım en güzel sayfalardan biriydi; bu sahneyi yüksek sesle okuduğumda gözlerim yaşardı. Bunun yakında tiyatroda da yansıtılması gerek; bunu inanç ve sabırsızlıkla bekliyorum.

N.R.F.(2)'e yöneltilen eleştirilerin birkaçından haberdar mısınız? Başarısı bazıları için can sıkıcı olmaya başladı. Eleştiriler doğrudan bize karşı değilse bile, bizim dostumuz olduğu bilinen kişilere yöneltilmiş, ve tabii ki bizi savunurken görmeyi umuyorlar. Bu savunma bizim itibarımızı zedeleyecek bir kanma ve inanma biçiminde algılanabilir. Philippe'ye yapılan haksızlıklara karşı çıkacak olursak, kendimize cumhuriyetçi demokrat süsü vereceğiz; oysa Paul Desjardins'e saldırıldığını gördüğümüzde, bunun altında kalmadığımızdan dolayı daha yeni bin pişman olduk. Dergimizde cevap veren Copeau'nun Paul D. ile, tıpkı Jammes'in Fontaine'le olduğu gibi, sadece bir ahbaplığı var; bu benim için de aynı; ve hiçbir şekilde fikirlerini paylaşmıyorum; ancak bizi "Laik"in savunucuları olarak göstermek son derece lehimize bir şey! Dostluğunuzdan dolayı beni bağışlamadılar ve bu girişimin bir amacı da beni bu dostluktan koparmak. Eğer sizin Philippe'i sevmiş olduğunuzu bilseydi, Sorel eminim ki ona saldırmazdı (üstelik böyle bir dille). Değerli bulduğum düşünceleri savunmak için kendimi çok cesaretli ve gayretli hissederim, ancak benimsemediklerimi savunmak için değil. Bugün Union pour l'Action morale(3)in ortamı bana protestan ortamı kadar dayanılmaz geldi tam anlamıyla. Katolikliğin dışında anlayabildiğim tek şey, kendi kabuğuma çekilmek. Ben bir münzeviyim, aziz dostum. Bunun içinse böbürlenmiyorum, zira ekmek gibi -tutsaklık gibi- dostluğa ihtiyacım var, ancak ne yapmalı bunun için? Zira bütün bunları yazanlar ve adi politikalar güdenlerin katolikliği bende iğrenç izlenimler uyandırıyor. (Büyük dikkatle size kulak verişim, sizin onlardan farklı olmanızdandır.) İsa'lı haçı bir topuz gibi kullanırlar,yazdıklarına veya onlardan birine dokunulduğunda ise Sain-Sacremet(4)'nın gölgesine sığınırlar. Beni İsa'ya yaklaştırmak, onlardan uzaklaştırmaktır.

Size, Joseph Conrard, Saint-Leger, Jacques Riviere'den de bahsetmiş olmak isterdim... Bugün zaman benden yana değil. Şimdilik hoşçakalın. 

Hepinize benden iyi dilekler.

Dostunuz

Andre Gide

Dipnotlar:

(1) N.R.F.: La Nouvelle Revue Française, Gide, Claudel tarafından çıkarılan ünlü bir edebiyat dergisi.

(2) Marie'ye Çağrı. Paul Claudel'in eseri.

(3) Union pour Action morale: Ahlaki Mücadele Birliği.

(4) Saint Sacrement: şaraplı ekmek ayini.