|
Türkiye
pazarında satılan yazılımların büyük çoğunluğu, İngilizce...
Türkiye'de İnternet'in ve bilgisayar
endüstrisinin gelişmesinin önündeki en büyük engellerden birini de bu
oluşturuyor. İngilizce bilmeyenler için,
'harika' diye tanımlanan, 'bir tuşla 10 takla atabilen' yazılımlar,
hiçbir şey ifade etmiyor
Türkiye pazarında İnternet ve bilgisayar teknolojileri, beklenenden
daha yavaş gelişiyor. Bu yavaşlığın nedenlerinden biri de, Türkçe
yazılımların pazardaki payının yüzde 5'i geçememesi. Şu anda bilişim
sektöründe kullanılan her tür yazılımın ancak yüzde 5'i Türkçe. Bu
durum da yazılımların yaygınlıkla kullanımını, dolayısıyla
teknolojinin yaygınlaşmasını engelliyor.
YAZILIM NEDİR?
Yazılım nedir ara başlığını görünce, lütfen refleks göstermeyin.
'Yazılımı kim bilmez...' Biz bilmeyenler için, tekrar edelim: Yazılım,
bir bilgisayarın bilgisayar haline gelebilmesi için olmazsa olmaz
unsurlardan biridir. Yazılım yoksa, donanım hiçbir işe yaramaz.
Donanım sözcüğü, bir bilgisayarın elektronik devrelerinden kasasına
kadar elle tutulup gözle görülebilen unsurlarını anlatır. Yazılım ise,
gözle görülmekle birlikte elle tutulamayan, fiziksel varlığını sadece
bilgisayar üzerinde gösterebilen unsurlardır. Yazılım yoksa,
bilgisayar çalışmaz. Bilgisayar internet'te sörf yapamaz. Bilgisayarda
yazı yazmak mümkün olmaz. Bilgisayarda oyun oynanamaz... Bilgisayarda
hiçbir şey yapılamaz...
YAZILIM TÜRKÇE DEĞİLSE
İngilizce bilmeyen bir Türk kullanıcı, şunları yapamayacaktır:
·
Kendisine ait bir web site inşa edemez... Çünkü web site yapmaya
yarayan Türkçe bir yazılım yok...
· MP3
dinleyemez... Çünkü bilgisayarda MP3 dinlemek için Türkçe bir yazılım
yok...
· VCD
ya da DVD izleyemez: Çünkü bilgisayarda bunları izlemek için Türkçe
bir yazılım yok...
· Linux
işletim sistemini kullanamaz... (Linux, Microsoft'a alternatif bir
işletim sistemi...) Çünkü yaygınlıkla kullanılan Linux yazılımlarının
Türkçesi yok...
· Yeni
çıkmış oyunları oynayamaz... Çünkü oyunların hemen hepsi İngilizce...
· Kendi
dijital fotoğraf albümünü yapamaz... Çünkü dijital foto albüm
yazılımlarının Türkçe versiyonları yok...
· İnternet üzerinden birbirlerine anında mesaj
iletemezler... Her ne kadar ICQ'nun Türkçe yamaları varsa da,
kullanımı pek kolay değil... Anında mesajlaşma yazılımları
İngilizce...
(İngilizce bilmeyen Türkler'in, bu tarz yazılımları 'hasbelkader'
kullanabildiklerini unutmayalım... Ancak bir yazılımı, 'tahmini'
yöntemlerle ve nasıl çalıştığını zor koşullarda keşfederek kullanmak,
onu gerçek anlamda İngilizce bilen birinin verimliliğinde ve
başarısında kullanmak anlamına gelemeyecektir.)
Türkçe yazılım işinin iki ayağı var:
1. Türkiye'de, patentli Türkçe yazılım üretmek... 2. Varolan
yazılımların Türkçeleştirilmesini sağlamak...
TÜRKÇELEŞTİRME MALİYETİ
Türkiye'de ciddiye alınacak bir yazılım sektörü yok. Bu yüzden de, tek
tek şirketler, dağıtımcısı oldukları yabancı yazılımları
Türkçeleştirme çabası içerisine giriyorlar. Ya da Microsoft, Oracle,
Sun gibi dünya devleri, Türkiye pazarındaki paylarını artırmak için,
yazılımlarını Türkçeleştirme yoluna gidiyorlar.
Yazılım Türkçeleştirme işinin öncüsü, Microsoft... Microsoft,
pazardaki yaygınlığını artırmak için, yazılım maliyetlerini artırmayı
da göze alarak, Türkçeleştirme işine giren ilk şirket oldu. Bugün pek
çok popüler Microsoft yazılımının Türkçe versiyonunu bulabilirsiniz.
TÜRK YAZILIMCILAR
Bu başlık altında adını anabileceğimiz en dişe dokunur şirket, LBS...
Eskiden Logo olarak bildiğimiz, sonradan adını LBS - Logo Business
Solutions şeklinde değiştirip Borsa'da halka açılan şirket, Türkiye'de
Türkçe yazılım üretme işinin öncüsü ve en büyük şirketi...
Logo'nun kurucusu ve 'sahibi' Tuğrul Tekbulut, Türkiye'deki yazılım
pazarını şöyle değerlendiriyor. 'Türkiye, yazılım konusunda dünya
devleriyle rekabet edebilirdi; ama olmadı. Bu içimdeki en büyük
acıdır. Dünya dediğimiz şirketlerin hepsi son 10 yılda bu hale geldi.
Biz de olabilirdik. Türkiye bu işe geç başladı... 1980'li yıllarda
yazılım şirketleri en ağır şekilde vergilendirildi. Küçücük yazılım
şirketleri Bilişim Teknolojileri sektöründe vergi rekortmeni olurdu.
Bu İsrail'de aynı şekilde gelişmedi. Bugün yazılım sektöründe İsrail
milyarlarca dolarlık ciro yapıyor.... Ancak Türkiye'nin hala şansı
olduğuna inanıyorum... Bu konuda teknolojik birikimimiz de var...
Bunları iyi değerlendirip, pazar boşluklarında iyi roller oynamamız
gerekiyor...'
TÜRKİYE PAZARININ DURUMU
Konusunun uzmanı araştırma şirketlerinin verilerine göre, Türkiye'de
yazılım sektörünün 1986 yılındaki Toplam cirosu 8 milyon dolar
civarındaydı. Ve bu payla, BT sektörü içerisinde yazılım, yüzde 3'lük
bir Pazar payına sahipti. 1990'da ciro 63 milyon doları çıktı, pazar
payı yüzde 9'a yükseldi. 2000 yılında ise 377 milyon dolarlık ciro
yapıldı; Pazar payı yüzde 16'ya ulaştı...
ROMAN ÇEVİRİSİ FARKLI
Türkiye'de, yabancı yazılımları Türkçeleştiren en önemli şirketlerden
biri, Es... Bu şirket uzun yıllardır, yabancı yazılımların
Türkçeleştirilmesi işini yapıyor. Şirketin kurucusu ve ortaklarından
Ahmet Çallı, yazılım çevirisi işini şöyle değerlendiriyor:
'Roman tercümesi ile teknik tercüme arasında önemli farklar var. Bir
romanı, üslup birliği sağlamak için tek kişinin çevirmesi gerekir.
Teknik tercümede ise zamana karşı yarış söz konusudur; çeviri birçok
kişi tarafından yapılır ve proje yönetimi çok önemlidir. Terminoloji
ile ilgili olarak büyük şirketlerin kendi linguistleri vardır. Bu
kişiler o projede kullanılacak olan kelimeleri belirlerler. Biz de o
işi o şablona göre yaparız. Temel olarak insanlara anlamsız gelen bazı
ifadelerin müsebbibi biz değiliz. Bazen birden çok İngilizce ifade
için aynı sözcüğü kullanmak zorunda kalıyoruz. Bunda, Türkçe'den
kaynaklanan yetersizlikler önemli bir etken. Bu problemi aşmak için
bazı kelimeler uyduruluyor. Mesela multimedia sözcüğünün karşılığı
çokluortam olarak Türkçe'ye girmiş durumda. Çokluortam yerine belki de
çokortamlı daha doğru olacaktı ama, bu kullanım benimsendi ve
yaygınlaştı...'
BİLİM TEKNİK YANIT VERİYOR
Türkiye'nin en popüler, en çok satan bilim dergisi, TÜBİTAK tarafından
yayınlanıyor. Adı Bilim - Teknik olan bu dergiye bir okur soruyor:
İşletim sistemleri için yazılmış yazılımlar (program, oyun, driver vs)
genelde Türkçe bir arayüz bulundurmuyor. Bunun nedeni Türkiye'nin bu
alanda bir pazar oluşturmaması mı, yoksa yazılım korsanlığının had
safhada olması mı? Birçok dilde arayüz var Türkçe neden yok? Bunu
açıklarsanız sevinirim, teşekkürler.
Bilim Teknik uzmanı Levent Daşkıran, soruyu şöyle yanıtlıyor: 'Bir
yazılımın herhangi bir dile tercümesinin yapılması ciddi anlamda emek
ve para isteyen bir iştir, yani bir nevi yatırımdır. Dolayısıyla bir
yatırıma karar vermek, ancak yapılacak bu yatırımın karşılığı bir
şekilde alınacaksa olumlu yönde değerlendirilir. Yazılımları
Türkçeleştirmek tahmininizin ötesinde zor bir iştir. Bir kere sadece
menü isimleri değil, bütün yardım dosyalarını da Türkçeleştirmeniz
gerekir. Dahası, bilgisayar sektörü kendi terminolojisine sahip
olduğundan dolayı bu işi herhangi bir çevirmenden öte terminolojiye
hakim kişilere emanet etmeniz gerekir, bunun ötesinde Türkçe karşılığı
olmayan kelimelere uygun karşılıklar uydurmak gibi yönleri de vardır.
Söylediğiniz gibi Türkiye'de ciddi oranda bir yazılım korsanlığı
mevcut ve bu durum birçok büyük yazılım şirketinin Türkiye'de
yapacakları yatırımları bir daha gözden geçirmelerine neden oluyor.
Firmaların bu zahmet ve maliyet unsurlarını dengeleyebilmeleri için
karlılıklarını belli bir noktaya getirmeleri gerek. Bu da ancak
lisanslı kullanımın özendirilmesiyle mümkün.
Dolayısıyla Türkiye'de yazılım korsanlığı bu derece yaygın olmasaydı,
etrafta daha fazla Türkçe yazılım görebilir miydik? Evet... Hatta daha
önemlisi etrafta temsilciliği olan daha çok yazılım görebilirdik.
Mesela Türkiye'de temsilciliği olan oyun firması neredeyse yok denecek
kadar az. ' |
